Νέες τεχνολογίες στην από απόσταση εκπαίδευση: Πιλοτικές εφαρμογές, έρευνα και μελλοντικές δράσεις

distance-education

του Γεωργίου Βούρου*

Περίληψη

Στόχος της εισήγησης είναι αφενός μεν να παρουσιάσει αποτελέσματα από μελέτες και πιλοτικές χρήσεις λογισμικών για την υποστήριξη της  εξ αποστάσεως εκπαίδευσης στη Σχολή Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, και αφετέρου να παρουσιάσει την ερευνητική δραστηριότητα σε τομείς που αφορούν στην υποστήριξη ποιοτικών υπηρεσιών τηλε-εκπαίδευσης.
 
Συγκεκριμένα, θα γίνει αναφορά σε:
  • Συστήματα υποστήριξης μάθησης και διδασκαλίας μέσω του διαδικτύου. Κατηγορίες τέτοιων συστημάτων είναι: 
    (α) Περιβάλλοντα υποστήριξης ασύγχρονης αλληλεπίδρασης διδασκόντων-εκπαιδευομένων
    (β) Συστήματα σύγχρονης επικοινωνίας διδασκόντων-εκπαιδευομένων
  • Συστήματα διαχείρισης, μετάδοσης και προσαρμογής της γνώσης: ενεργά συστήματα μάθησης-διδασκαλίας που βοηθούν τους μαθητές στην πρόσληψη της γνώσης με τον τρόπο που είναι ο πιο κατάλληλος και αποτελεσματικός για τα ενδιαφέροντα και το πλαίσιο μάθησής τους.

Εισαγωγή

Με τον όρο «νέες τεχνολογίες» στην από απόσταση εκπαίδευση αναφερόμαστε στα πληροφοριακά και επικοινωνιακά συστήματα για την υποστήριξη της από απόσταση μάθησης και διδασκαλίας. Ολοκληρωμένα συστήματα υποστήριξης της μάθησης και της διδασκαλίας αναφέρονται συχνά και ως περιβάλλοντα μάθησης. Περιβάλλοντα που χρησιμοποιούν προηγμένες τεχνολογίες για την υποστήριξη των λειτουργιών τους θα αναφέρονται ως προηγμένα περιβάλλοντα μάθησης.

Ένα περιβάλλον μάθησης, συνοπτικά, πρέπει να έχει σχεδιαστεί και υλοποιηθεί με τρόπο που να μπορεί ο εκπαιδευόμενος να εξετάσει την τρέχουσα κατάστασή του, να του δίνεται η δυνατότητα να ενεργεί για να βελτιώνει την κατάστασή του ή ακόμα και το ίδιο το σύστημα να μπορεί να βοηθήσει τον εκπαιδευόμενο με ενεργό τρόπο, ώστε να αποκτήσει τη γνώση που επιθυμεί. Ένα τέτοιο περιβάλλον θα πρέπει να παρέχει την επικοινωνία με έναν ή περισσότερους «διδάσκοντες»[1] που βοηθούν τον εκπαιδευόμενο στην επίτευξη των στόχων του, ανάλογα με το επίπεδο εμπειρίας του μαθητή στο γνωστικό αντικείμενο, το πλαίσιο επικοινωνίας του με το περιβάλλον (π.χ. ο χρόνος και τα τεχνολογικά μέσα που διαθέτει) και την υπάρχουσα γνώση του σε συναφή αντικείμενα.

Όπως έχει επισημανθεί και είναι αντιληπτό, δεν έχει ιδιαίτερο νόημα η επένδυση χρόνου και χρημάτων σε τεχνολογία που, κατά κάποιον τρόπο, επαναλαμβάνει αυτά που ήδη είναι εφικτά με τα «παραδοσιακά» μέσα μετάδοσης της πληροφορίας.

Για παράδειγμα, πολλοί που αναπτύσσουν μαθήματα μέσω του διαδικτύου συγχέουν τη διαφορά μεταξύ της παροχής πληροφορίας και της παροχής «μάθησης». Απλή παροχή πληροφορίας δεν είναι αρκετή. Αυτό που κύρια απαιτείται για να παρέχεται η δυνατότητα μάθησης είναι η υποστήριξη του εκπαιδευόμενου στην επίλυση προβλημάτων,  στον πειραματισμό, η μετάδοση πληροφορίας κατά περίπτωση και ανάλογα με το πλαίσιο επικοινωνίας με τον εκπαιδευόμενο, η υποστήριξη της συνεργασίας μεταξύ των εκπαιδευόμενων και η συνεργασία του «διδάσκοντα» με τον εκπαιδευόμενο. 

Για την υποστήριξη της διδασκαλίας απαιτείται η παροχή υποστήριξης προς τον διδάσκοντα της υλοποίησης των διδακτικών στρατηγικών και τακτικών που θεωρεί ως αναγκαίες σε ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο.

Η τάση στην ανάπτυξη περιβαλλόντων μάθησης σήμερα είναι η ανάπτυξη νέων προηγμένων συστημάτων που θα χρησιμοποιούν όλα τα διαθέσιμα τεχνολογικά μέσα και όλους τους δυνατούς τρόπους μετάδοσης της πληροφορίας μέσω υπολογιστικών συστημάτων με τρόπο δημιουργικό, με υψηλό βαθμό αλληλεπίδρασης με τον εκπαιδευόμενο, έτσι ώστε να επιτυγχάνονται οι στόχοι τόσο του διδάσκοντα όσο και του εκπαιδευόμενου, με μείωση του λόγου κόστους/ωφέλειας και με ποιότητα στην παρεχόμενη υπηρεσία.

Τα προηγμένα περιβάλλοντα διδασκαλίας-μάθησης  πρέπει:

  • να κρατούν τον εκπαιδευόμενο σε εγρήγορση (ταξιδεύοντας απλώς σε ένα σύστημα υπερμέσων ή υπερκειμένου δεν είναι η καταλληλότερη μέθοδος για την υποστήριξη της μάθησης),
  • να παρέχουν τη γνώση δομημένη σαν συνάρτηση της εμπειρίας του εκπαιδευόμενου και της προϋπάρχουσας γνώσης του,
  • να έχουν σχεδιαστεί με στόχο τη μετάδοση γνώσης και όχι απλώς τη μετάδοση πληροφορίας
  • να δρούν ως συστήματα επικοινωνίας, επιτρέποντας τη συνεργασία μεταξύ διδάσκοντος και εκπαιδευομένου, καθώς και μεταξύ εκπαιδευομένων.

Μια γενικευμένη αρχιτεκτονική ενός περιβάλλοντος διδασκαλίας-μάθησης θα μπορούσε να είναι αυτή του σχήματος 1.

 

sxim-vour

Σχήμα 1. Γενικευμένη αρχιτεκτονική περιβάλλοντος μάθησης/διδασκαλίας

 

Η μονάδα διδάσκοντα έχει σαν ρόλο να παρέχει οδηγίες, συμβουλές, να επιλέγει το περιεχόμενο της διδασκαλίας και να το προσαρμόζει στις ανάγκες του χρήστη. Ο διδάσκων μπορεί να είναι είτε άνθρωπος είτε ένα έξυπνο σύστημα μετάδοσης γνώσης.

Η μονάδα επίβλεψης παρακολουθεί την εξέλιξη του εκπαιδευόμενου και αποθηκεύει στοιχεία που αφορούν την πρόοδό του, τις προτιμήσεις του και τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντά του. Την επίβλεψη μπορεί να την κάνει ο διδάσκων, αλλά μπορεί αυτός να υποβοηθείται από ένα υπο-σύστημα, που κρατά στατιστικά στοιχεία σχετικά με τον εκπαιδευόμενο, ή η όλη λειτουργία να υποστηρίζεται από ένα ευφυές σύστημα που δημιουργεί μοντέλα εκπαιδευόμενων.

Το διδακτικό υλικό περιέχει το υλικό που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο εκπαιδευόμενος κατά την εκπαιδευτική διαδικασία. Αυτό πρέπει να είναι δομημένο με συγκεκριμένες αρχές δόμησης και να μπορεί να αξιοποιηθεί κατά ποικίλους τρόπους, όπως π.χ. άμεσα από τον εκπαιδευόμενο, από το διδάσκοντα, από ένα ευφυές σύστημα πολυμέσων, ένα σύστημα προσομοίωσης κοκ.

Τα ίδια ισχύουν και με τις εξωτερικές πηγές γνώσης. Τέτοιες πηγές γνώσης είναι, για παράδειγμα, μια ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια, πηγές πληροφόρησης στο διαδίκτυο κλπ. Αυτό που, επιπλέον, απαιτείται, στην περίπτωση αυτών είναι η ύπαρξη μηχανισμών φιλτραρίσματος της γνώσης και η παροχή στον εκπαιδευόμενο μόνο της απαραίτητης και χρήσιμης για αυτόν πληροφορίας. Ο μηχανισμός αυτός μπορεί να υλοποιείται από τον διδάσκοντα ή κάποιο σύστημα επιλογής, εξαγωγής, φιλτραρίσματος πληροφορίας.

Τέλος, οι «συμμαθητές» μπορεί να είναι είτε άνθρωποι που συμμετέχουν στην εκπαιδευτική διαδικασία και έρχονται σε συνεργασία με τον εκπαιδευόμενο ή κάποια μοντέλα εκπαιδευόμενων που το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιήσει, για να επιτύχει καλύτερα τους διδακτικούς του στόχους.

Όπως εύκολα μπορεί να δει κάποιος, από την παραπάνω ανάλυση-περιγραφή ενός μαθησιακού περιβάλλοντος, αυτό μπορεί να σχεδιαστεί και υλοποιηθεί σε διάφορα επίπεδα, ανάλογα με την ευφυία που θα επιθυμούσαμε να έχει και το κατά πόσο θα πρέπει να είναι ενεργό ή όχι. Αν, για παράδειγμα, το σύστημα θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε περιβάλλοντα όπου ο εκπαιδευόμενος δεν μπορεί να έχει επικοινωνία με κάποιον διδάσκοντα, ένα ανεξάρτητο, αυτόνομο ευφυές σύστημα είναι το επιθυμητό. Σε περιπτώσεις, όμως που η διδασκαλία απαιτεί, για διαφόρους λόγους, την επικοινωνία με τον διδάσκοντα, τότε απαιτείται ένα σύστημα που να υποστηρίζει τόσο την επικοινωνία διδάσκοντα-εκπαιδευόμενου, αλλά κύρια τον διδάσκοντα στο έργο του. Δηλαδή, ο διδάσκων θα πρέπει να μπορεί να υλοποιήσει τα απαραίτητα σενάρια για την επίτευξη των εκπαιδευτικών του στόχων, στρατηγικών και τακτικών.

Οι λειτουργίες των περισσοτέρων από τις παραπάνω μονάδων αποτελούν αντικείμενα έρευνας στο χώρο της τεχνητής νοημοσύνης και στο χώρο της ανάπτυξης συστημάτων υποστήριξης διδασκαλίας και μάθησης με πιο συμβατικές, θα μπορούσαμε να πούμε, μεθόδους.

Κινούμενη μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η εισήγηση έχει ως στόχο αφενός μεν να παρουσιάσει αποτελέσματα από μελέτες και πιλοτικές χρήσεις λογισμικών για την υποστήριξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης στη Σχολή Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου σε συνεργασία με άλλα ΑΕΙ του εσωτερικού, και αφετέρου να παρουσιάσει την ερευνητική δραστηριότητα σε τομείς που αφορούν την υποστήριξη ποιοτικών υπηρεσιών τηλεκπαίδευσης.

Συγκεκριμένα, θα γίνει αναφορά σε:

  • Συστήματα υποστήριξης μάθησης και διδασκαλίας μέσω του διαδικτύου που χρησιμοποιήθηκαν για την ανάπτυξη ποιοτικής υπηρεσίας τηλε-εκπαίδευσης στο πλαίσιο του προγράμματος ΕΥΔΟΞΟΣ [2].
  • Συστήματα διαχείρισης, μετάδοσης και προσαρμογής της γνώσης: ενεργά συστήματα μάθησης-διδασκαλίας. Τα συστήματα αυτά βοηθούν τους μαθητές στην πρόσληψη της γνώσης με τον τρόπο που είναι ο πιο κατάλληλος και αποτελεσματικός για τα ενδιαφέροντα και το πλαίσιο μάθησής τους.

ΕΥΔΟΞΟΣ: Στόχοι, Εργαλεία, Υλοποίηση

Βασικός στόχος του έργου ΕΥΔΟΞΟΣ είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση ποιοτικής υπηρεσίας τηλε-εκπαίδευσης για την εξ αποστάσεως διδασκαλία καθηγητών Μαθηματικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σε χώρους του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Η εκπαίδευσή τους γίνεται από διδάσκοντα που βρίσκεται σε ειδικά διαμορφωμένο studio του Πανεπιστημίου Πειραιά.

Ο σχεδιασμός της όλης εκπαιδευτικής διαδικασίας αποσκοπεί στην υλοποίηση μοντέλου εκπαίδευσης δύο επιπέδων:

  • Στο πρώτο επίπεδο εφαρμόζεται μοντέλο εκπαίδευσης ασύγχρονης επικοινωνίας εκπαιδευτή – εκπαιδευομένων, βασισμένο σε τεχνολογίες WWW. Στόχος είναι η παροχή του πλήρους εκπαιδευτικού υλικού, μέσω ενός ολοκληρωμένου περιβάλλοντος μάθησης, έτσι ώστε να είναι δυνατή η χρήση του από ευρέως χρησιμοποιούμενους φυλλομετρητές (browsers). Για την υλοποίηση του στόχου αυτού χρησιμοποιήθηκε το εργαλείο WebCT [6] (Web Course Tool).
  • Στο δεύτερο επίπεδο εφαρμόζεται μοντέλο τηλε-εκπαίδευσης με δυνατότητα παρουσίασης του εκπαιδευτικού υλικού σε μορφή διαφανειών και αμφίδρομης ακουστικής επικοινωνίας-μάθησης.

Ασύγχρονη επικοινωνία εκπαιδευτή – εκπαιδευομένων

Για την υλοποίηση του πρώτου επίπεδου (ασύγχρονη επικοινωνία) του μοντέλου τηλε-εκπαίδευσης χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό WEBCT [6].

Το WebCT (Web Course Tools) είναι ένα γενικευμένο περιβάλλον για την υποστήριξη του μοντέλου της ασύγχρονης εκπαίδευσης. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία on-line μαθημάτων, για να υποστηρίξει και (ή) ενισχύσει το εκπαιδευτικό έργο ή απλώς για δημοσίευση εκπαιδευτικού υλικού στο διαδίκτυο. Με το πρόγραμμα αυτό δίνεται η δυνατότητα στον σχεδιαστή ενός μαθήματος (ο οποίος μπορεί να είναι και ο καθηγητής) να διαμορφώσει, όπως επιθυμεί, όχι μόνο το υλικό του μαθήματος αλλά και, γενικότερα, το περιβάλλον μέσα στο οποίο ο μαθητής θα εκπαιδεύεται, κάνοντας χρήση έτοιμων εργαλείων που του διαθέτει το πρόγραμμα. Το WebCT έχει αναπτυχθεί στο πανεπιστήμιο του British Columbia του Καναδά  από το τμήμα της επιστήμης ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Οι χρήστες του WebCT χωρίζονται σε τέσσερις κατηγορίες ανάλογα με τα δικαιώματα που τους παρέχονται:

  • Ο διαχειριστής (administrator) του συστήματος: Ο ρόλος του είναι να συντηρεί το όλο σύστημα κρατώντας αντίγραφα ασφαλείας όλων των μαθημάτων που έχουν δημιουργηθεί, να δημιουργεί-αρχικοποιεί (initialize) καινούργια μαθήματα έτσι, ώστε οι σχεδιαστές να είναι σε θέση ν’ αναπτύξουν το περιεχόμενο που τους ενδιαφέρει και, τέλος, να διαχειρίζεται τους κωδικούς πρόσβασης όλων των χρηστών του συστήματος.
  • Οι σχεδιαστές (designers) των μαθημάτων: Ο ρόλος τους είναι να δημιουργεί τους λογαριασμούς (accounts) των μαθητών, να εισάγει το υλικό του μαθήματος στο WebCT, να σχεδιάζει τις σελίδες, δηλώνοντας ταυτόχρονα ποια από τα εργαλεία του WebCT θα είναι στη διάθεση των μαθητών, να δημιουργεί quizzes και tests, να ελέγχει την πρόοδο των μαθητών κ.τ.λ.
  • Οι βαθμολογητές (graders): Οι βαθμολογητές έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους μαθητές αλλά, όμως, μπορούν να διαχειρίζονται τους βαθμούς των μαθητών και να βαθμολογούν τα quizzes.
  • Οι μαθητές (students): Οι μαθητές δεν έχουν το δικαίωμα να τροποποιούν το περιεχόμενο του μαθήματος, μπορούν, όμως, να μετέχουν σε συζητήσεις σύγχρονα (chat) ή ασύγχρονα, να δημιουργούν δικές του παρουσιάσεις, να κρατούν σημειώσεις, ν’ αλλάζουν τον κωδικό πρόσβασής τους (password).

Η τεχνολογία που χρησιμοποιεί το WebCT είναι του τύπου client-server σε TCP-IP network. Το WebCT εγκαθίσταται σε εξυπηρετητή, όπου και  σχεδιάζεται και αποθηκεύεται η ύλη των μαθημάτων. Οι μαθητές (clients)  πρέπει να διαθέτουν κάποιον φυλλομετρητή (Netscape ή Internet Explorer), έναν κωδικό εισόδου (password) που τους το διαθέτει ο σχεδιαστής του μαθήματος και τη διεύθυνση του εξυπηρετητή.

Η εισαγωγή στο WebCT (Logging On) γίνεται διαμέσου ενός φυλλομετρητή  (Internet Explorer ή Netscape Navigator) πληκτρολογώντας την ηλεκτρονική διεύθυνση (στο address bar) του εξυπηρετητή (server), όπου βρίσκεται το WebCT. Παρακάτω δίνεται η διεύθυνση του εξυπηρετητή που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του έργου «Εύδοξος – Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών στα Νησιά του Ανατολικού Αιγαίου»: http://noc.noc.unipi.gr:8900/. Το εκπαιδευτικό υλικό της πιλοτικής εφαρμογής του «ΕΥΔΟΞΟΣ» αναπτύχθηκε από την Ελληνική Μαθηματική Εταιρία.

Τα βασικά εργαλεία του WEBCT που διατέθηκαν στους μαθητές κατά την πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος, φαίνονται στην παρακάτω Εικόνα.

eikon-vour

 

Επιλέγοντας το εικονίδιο “Θεωρία” εμφανίζεται μία ιεραρχικά δομημένη λίστα με τα κεφάλαια και υπο-κεφάλαια του μαθήματος. Ο μαθητής μπορεί να πλοηγηθεί σε αυτά και στα περιεχόμενα του μαθήματος.

Επιλέγοντας από την κεντρική σελίδα του μαθήματος το εικονίδιο Bulletins – «Ανακοινώσεις» θα εμφανιστεί ο  «Πίνακας Ανακοινώσεων». Από εκεί ο κάθε μαθητής ή ο καθηγητής, μπορεί να θέσει μία ερώτηση προς όλη την τάξη ή ν’ απαντήσει ή να σχολιάσει μία ανακοίνωση, που έχει θέσει κάποιος άλλος. Ο σκοπός του Πίνακα Ανακοινώσεων είναι η πραγματοποίηση συζητήσεων πάνω σε θέματα που αφορούν το μάθημα.

Το WebCT δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους μαθητές (όπως και στον καθηγητή) να στέλνουν και να λαμβάνουν προσωπικά μηνύματα (mails) από και προς οποιονδήποτε άλλο μαθητή (ή στον καθηγητή) που είναι εγγεγραμμένος στο μάθημα [3].

Κατά τη διάρκεια διεξαγωγής του μαθήματος, ο καθηγητής μπορεί να σημειώνει σημαντικά γεγονότα (events) στο ημερολόγιο του WebCT. Κάνοντας κλικ στο εικονίδιο του ημερολογίου της κεντρικής σελίδας, ο μαθητής έχει τη δυνατότητα να δει τα γεγονότα αυτά, καθώς επίσης και να καταγράψει δικά του. Τα γεγονότα που τοποθετεί ένας μαθητής δεν είναι προσβάσιμα  από άλλους χρήστες (συμπεριλαμβανομένου και του καθηγητή).

Ο σελιδοδείκτης κατευθύνει τον οποιοδήποτε χρήστη στο κεφάλαιο που είχε επισκεφθεί τελευταία.

Οι μαθητές αξιολογούνται με την παροχή Quizzes, Ερωτήσεων Πολλαπλών Επιλογών, Ασκήσεων Αντιστοίχησης και Ασκήσεων Αξιολόγησης.

Σύγχρονη επικοινωνία εκπαιδευτή – εκπαιδευομένων

Το δεύτερο επίπεδο του προτεινόμενου μοντέλου τηλε-εκπαίδευσης είναι και το πλέον απαιτητικό σε υποδομή και τεχνογνωσία και απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό για τη βελτιστοποίηση της παρεχόμενης υπηρεσίας. 

Ο σχεδιασμός και η τελική υλοποίηση της υπηρεσίας τηλε-εκπαίδευσης έρχεται σε άμεση σχέση με το επιλεγμένο μοντέλο εκπαιδευτικής διαδικασίας και τους εκπαιδευτικούς στόχους. Στο πλαίσιο του ΕΥΔΟΞΟΣ, στόχος μας ήταν η πλήρης υποστήριξη της αλληλεπιδραστικότητας μεταξύ εκπαιδευτή και εκπαιδευόμενου, με οπτική και ακουστική επαφή.

Σε αυτήν την περίπτωση, η συμμετοχή του εκπαιδευτή και των εκπαιδευόμενων σε μία ηλεκτρονική αίθουσα τηλε-εκπαίδευσης πρέπει να παρέχει τις δυνατότητες που θα τους παρέχονταν σε μια κλασσική αίθουσα διδασκαλίας.  Για παράδειγμα, ο εκπαιδευτής πρέπει να έχει την πλήρη εποπτεία της αίθουσας, καθώς και τη δυνατότητα να ελέγχει πλήρως την εκπαιδευτική διαδικασία. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ελέγχει τη συμμετοχή των εκπαιδευομένων στην τάξη, να τους απευθύνει τον λόγο, όταν αυτός το κρίνει απαραίτητο, να παρέχει τη δυνατότητα συμμετοχής σε συνεργατικές διαδικασίες κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας, (π.χ. μέσω ηλεκτρονικού πίνακα ή οποιασδήποτε δια-μοιραζόμενης εφαρμογής), να προβάλλει διαφάνειες, να μπορεί να υποβάλλει ερωτήσεις σε συγκεκριμένους εκπαιδευόμενους ή και στο σύνολο αυτών, να τις αξιολογεί και να προβάλλει τα αποτελέσματα της αξιολόγησης. Όσον αφορά στους εκπαιδευόμενους, σε αυτούς πρέπει να δίνεται η δυνατότητα να υποβάλλουν ερωτήσεις στον εκπαιδευτή, να ζητούν τον λόγο, να κάνουν παρατηρήσεις, να συνεργάζονται μεταξύ τους, διαμοιράζοντας πληροφορία και εφαρμογές, και να συζητούν μεταξύ τους, υπό την εποπτεία του διδάσκοντος.

Τεχνολογικές απαιτήσεις

Τα βασικά στοιχεία που θα πρέπει να πληροί μια ολοκληρωμένη εφαρμογή τηλε-εκπαίδευσης είναι:

  • υποστήριξη πολλαπλών και αποδοτικών CoDecs audio/video,
  • υποστήριξη τόσο multicast μηχανισμού μετάδοσης όσο και unicast,
  • υποστήριξη των διεθνών προτύπων H.323, και T.120
  • δυνατότητα συζητήσεων με κείμενο (chat), δια-μοιραζόμενου ασπροπίνακα και άλλων δια-μοιραζόμενων εφαρμογών,
  • δυνατότητα υποστήριξης όλων των ζητημάτων που αφορούν τη διεξαγωγή της εκπαιδευτικής διαδικασίας, όπως αυτά περιγράφθηκαν στους εκπαιδευτικούς στόχους

Πέρα, όμως, από τα παραπάνω χαρακτηριστικά, η ολοκληρωμένη εφαρμογή θα πρέπει να υποστηρίζει

  • χαμηλή πολυπλοκότητα στην υλοποίηση
  • χαμηλές απαιτήσεις σε hardware, 
  • ευελιξία στη χρήση της για τη βελτιστοποίηση της υπηρεσίας,
  • δυνατότητα καταγραφής του μαθήματος και μετέπειτα διάθεσής του.

Classpoint

Η εφαρμογή που κρίθηκε ως η καταλληλότερη και που πληροί το μεγαλύτερο ποσοστό των απαιτήσεων που θέσαμε είναι η εφαρμογή Classpoint της εταιρίας Whitepine [2,3]. Το Classpoint αποδείχτηκε αρκετά ευέλικτο στην υλοποίηση του σχεδιασμού της υπηρεσίας τηλεκπαίδευσης [4,7].

To Classpoint ως ολοκληρωμένη εφαρμογή είναι βασισμένη στη φιλοσοφία πελάτη/εξυπηρετητή  (client/server) και αποτελείται από τον Classpoint Planner (server) και τους Classpoint Student και Instructor (clients). Το Classpoint χρησιμοποιεί ως βάση την ολοκληρωμένη εφαρμογή τηλε-συνδιάσκεψης της WhitePine που αποτελείται από τον εξυπηρετητή MeetingPoint [5] και την εφαρμογή – πελάτη CuSeeMe. Έτσι, λοιπόν, κληρονομεί μέρος των χαρακτηριστικών του Meetingpoint ως υπηρεσία τηλε-συνδιάσκεψης και υλοποιεί πάνω από το υπάρχον σύστημα υπηρεσίες για την υποστήριξη εκπαιδευτικών διαδικασίωών. 

Οι ρόλοι που υλοποιούνται από το Classpoint είναι αυτοί του εκπαιδευτή (instructor) και του μαθητή (student). Η φιλοσοφία ανάπτυξης είναι αυτή ενός περιβάλλοντος εξ αποστάσεως μάθησης, όπου οι διαδικασίες ελέγχονται – κατευθύνονται από τον εκπαιδευτή (instructor lead learning enviroment). Τα εργαλεία που υποστηρίζει το Classspoint υλοποιούν εννέα βασικούς εκπαιδευτικούς στόχους:

  • Διάθεση εκπαιδευτικού υλικού πριν από την έναρξη του μαθήματος. Το υλικό μπορεί να έχει τη μορφή κειμένου για μελέτη, εκπαιδευτικών videos ή αλληλεπιδραστικών ιστοσελίδων.
  • Διάθεση εκπαιδευτικού υλικού μετά το μάθημα, όπως ασκήσεις αξιολόγησης, αναθέσεις εργασιών κ.λπ.
  • Υλικό διαθέσιμο κατά τη διάρκεια του μαθήματος, όπως επιδείξεις «διαφανειών», σημειώσεις μαθήματος, σημειώσεις της στιγμής σε ασπροπίνακα, και υλικό που οι μαθητές αναπτύσσουν είτε μόνοι τους είτε σε συνεργασία με τον εκπαιδευτή ή με τους συμμαθητές τους.
  • Επίβλεψη της συμμετοχής των μαθητών και έγκριση του εκπαιδευτή για αλληλεπίδραση μεταξύ τους.
  • Ερωτήσεις του εκπαιδευτή προς τους μαθητές.
  • Ερωτήσεις των μαθητών προς τον εκπαιδευτή.
  • Ερωτήσεις μεταξύ των μαθητών.
  • Εκτίμηση των αντιδράσεων των μαθητών στη διδασκαλία και δυνατότητα αναπροσαρμογής της διδασκαλίας με βάση την ανάδραση των μαθητών. 
  • Αξιολόγηση του επιπέδου της γνώσης των μαθητών πριν από το μάθημα, κατά το μάθημα και μετά το μάθημα, βασισμένη σε ασκήσεις αξιολόγησης, αναφορές και παρουσιάσεις.

Η ποιοτική υλοποίηση των λειτουργιών του Classpoint βασίζεται στα εξής τεχνικά χαρακτηριστικά:

  • Υποστήριξη αποδοτικών video CoDecs (H.263, MJPEG κ.λ.π.).
  • Υποστήριξη αποδοτικών audio CoDecs (Intel DVI, Delta-mod κ.λ.π).
  • Υποστήριξη συζητήσεων μέσω κειμένου (chat)
  • Υποστήριξη προτύπου T.120 για διαμοιρασμό δεδομένων και εφαρμογών.
  • Επικοινωνία βασισμένη στο πρωτόκολλο IP.
  • Πρόσβαση και διαχείριση εξυπηρετητή μέσω Web.
  • Υποστήριξη δημιουργίας βάσης χρηστών στον εξυπηρετητή.
  • Χαμηλή πολυπλοκότητα υλοποίησης.
  • Χαμηλές απαιτήσεις σε hardware τόσο στο μηχάνημα εξυπηρετητή όσο και στο μηχάνημα πελάτη.

Ένα επιθυμητό χαρακτηριστικό του Meetingpoint, το οποίο δεν μπορεί να το χρησιμοποιήσει το Classpoint, είναι η υποστήριξη του μηχανισμού μετάδοσης IP multicast. Έτσι, λοιπόν, ο εξυπηρετητής λειτουργεί ως reflector της κίνησης (video, audio κ.λπ.) προς κάθε συμμετέχοντα. Το γεγονός ότι δεν χρησιμοποιείται ο multicast μηχανισμός δικαιολογείται εν μέρει από το γεγονός ότι ο εκπαιδευτής πρέπει να έχει πλήρη έλεγχο, ανά πάσα στιγμή, στο ποιος μεταδίδει ή όχι. Χρειάζεται, λοιπόν, ιδιαίτερη προσοχή στην πολιτική τοποθέτησης των εξυπηρετητών Classpoint στο δίκτυο, προκειμένου να είναι δυνατή η αποτελεσματική εκμετάλλευση του διαθέσιμου εύρους (bandwidth).

Υλοποίηση

Κύριοι  παράγοντες,[4] με βάση τους οποίους καθορίστηκε η τελική λύση, είναι οι εξής:

  1. Αριθμός και γεωγραφική κατανομή συμμετεχόντων.
  2. Διαθέσιμος εξοπλισμός. Με την έννοια «εξοπλισμός» εννοούμε όχι μόνο τα υπολογιστικά συστήματα, αλλά και τις συσκευές εκείνες που απαιτούνται για την ποιοτική υλοποίηση της μίας ή της άλλης λύσης.
  3. Εύρος Δικτυακών συνδέσεων. Στο πλαίσιο του ΕΥΔΟΞΟΣ, η συνολική θεώρηση του συστήματος θα έπρεπε να είναι τέτοια, ώστε να επιτυγχάνουμε τους εκπαιδευτικούς μας στόχους με ποιότητα και στο πλαίσιο του υπάρχοντος δικτυακού εξοπλισμού και δίχως δέσμευση εύρους δικτύου.
  4. Δυνατότητες Λογισμικού. Εδώ, εννοείται η υποστήριξη των απαραίτητων CoDecs αλλά και οι δυνατότητες διαχείρισης των συσκευών, ώστε να ρυθμίζεται η ποιότητα της υπηρεσίας ανάλογα με το διαθέσιμο δικτυακό εύρος, τον αριθμό των συμμετεχόντων και τον διαθέσιμο εξοπλισμό.

Σύμφωνα με τη λύση που υιοθετήσαμε, η αίθουσα αποτελείται από ένα σύνολο υπολογιστών, ο καθένας από τους οποίους χρησιμοποιείται από δύο το πολύ εκπαιδευόμενους. Ο κάθε υπολογιστής έχει εγκατεστημένο το λογισμικό Classpoint Student και επιτρέπει στους εκπαιδευόμενους να μεταδώσουν ήχο αλλά όχι και video. Έτσι, λοιπόν, χρησιμοποιείται ένας επιπλέον υπολογιστής με το ίδιο λογισμικό, ο οποίος δίνει έξοδο εικόνας σε ένα video projector, έξοδο ήχου σε κεντρικά ηχεία, ενώ λαμβάνει είσοδο video από κάμερα που δίνει τη συνολική εικόνα της αίθουσας.

Στη Σάμο, λόγω του περιορισμένου αριθμού αδειών χρήσης του λογισμικού τηλε-εκπαίδευσης, χρησιμοποιήθηκαν 8 υπολογιστές. Σε έναν από τους υπάρχοντες υπολογιστές είχε συνδεθεί η κάμερα που έδινε την εικόνα της αίθουσας, τα κεντρικά ηχεία και ένας video- προβολέας που πρόβαλε την εικόνα του εκπαιδευτή σε μία οθόνη 60’’. Η διάταξη της αίθουσας φαίνεται στο σχήμα 2.

sxim2-vour

Σχήμα 2. Διάταξη Ηλεκτρονικής Αίθουσας Διδασκαλίας

 

Σε κάθε υπολογιστή, υπάρχει ένα εξωτερικό μικρόφωνο ή ένα ζευγάρι ακουστικών με ενσωματωμένο μικρόφωνο. Οι εκπαιδευόμενοι παρακολουθούν τα λεγόμενα του εκπαιδευτή από τα κεντρικά ηχεία. Η εικόνα του εκπαιδευτή προβάλλεται στην οθόνη του κάθε εκπαιδευόμενου αλλά και στην κεντρική οθόνη προβολής της αίθουσας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι εκπαιδευόμενοι έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν τον εκπαιδευτή από την κεντρική οθόνη, παράλληλα με την προσωπική τους οθόνη. Έτσι, για παράδειγμα, σε περίπτωση που κάποιος από τους υπολογιστές των εκπαιδευόμενων παρουσίαζε πρόβλημα κατά τη διάρκεια μιας συνόδου, οι εκπαιδευόμενοι παρακολουθούσαν το μάθημα δίχως ιδιαίτερο πρόβλημα.

Με τη λύση που επιλέχθηκε, οι εκπαιδευόμενοι είχαν άμεση και ποιοτική οπτική και ακουστική επαφή με τον εκπαιδευτή, ενώ διατηρήσαμε και τη δυνατότατα αλληλεπίδρασης και μεταξύ τους συνεργασίας σε υψηλό βαθμό. Οι εκπαιδευόμενοι είχαν τη δυνατότητα να ζητήσουν τον λόγο από τον εκπαιδευτή, ενώ μπορούσαν να κάνουν τις παρατηρήσεις τους προφορικά ή χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες του υπάρχοντος λογισμικού τηλε-εκπαίδευσης.

aegean

Ο υπολογιστής που χρησιμοποιείται από τον εκπαιδευτή και έχει εγκατεστημένο το λογισμικό Classpoint Instructor είναι συνδεδεμένος σε τοπικό δίκτυο Fast Ethernet (100 Mbps) που έχει έξοδο, μέσω του δρομολογητή, στη γραμμή 2 Μbps, η οποία ενώνει το Παν. Πειραιά με την ΕΔΕΤ.

Οι υπολογιστές που χρησιμοποιούνται από τους μαθητές είναι συνδεδεμένοι σε δίκτυο Fast Ethernet (100 Mbps). Η αίθουσα έχει έξοδο, μέσω μιας γραμμής 2 Mbps, που συνδέει το κτήριο του εργαστηρίου με τον κεντρικό δικτυακό κόμβο του νησιού.

Παρά τους περιορισμούς που υπάρχουν, η ποιότητα του ήχου και της κινούμενης εικόνας από τον εκπαιδευτή προς τους εκπαιδευόμενους και αντίστροφα, κυμάνθηκε σε πολύ καλά επίπεδα.

Η πιλοτική εφαρμογή απέδειξε ότι το Πανεπιστήμιο Αιγαίου διαθέτει τον απαραίτητο εξοπλισμό για παροχή ποιοτικών υπηρεσιών τηλε-εκπαίδευσης, ενώ εμπλουτισμός του υπάρχοντος εξοπλισμού και ενίσχυση της δικτυακής του υποδομής θα του δώσει τη δυνατότητα για περαιτέρω ανάπτυξη των υπηρεσιών αυτών. Τέτοιες υπηρεσίες κρίνονται βασικές, τόσο για την εσωτερική λειτουργία του Πανεπιστημίου, όσο και για το γενικότερο ευαίσθητο χώρο του αρχιπελάγους.

Έρευνα σε προσαρμοζόμενα και συνεργαζόμενα συστήματα της ομάδας InCoSys

Στο κεφάλαιο αυτό, θα αναφερθούμε σε έρευνα που διεξάγεται από την ομάδα InCoSys[5]  σε ό,τι αφορά συστήματα διαχείρισης, μετάδοσης και προσαρμογής της γνώσης. Στόχος των συστημάτων αυτών είναι να συνεργάζονται με τους μαθητές και να σχεδιάζουν το περιεχόμενο του μαθήματος, την ανάπτυξή του, την παρουσίασή του και την όλη υπερμεσική δομή του, ώστε να ικανοποιούν τις μαθησιακές ανάγκες των μαθητών ανάλογα με τα ενδιαφέροντά τους, τις προτιμήσεις, τις ικανότητες και τη γνώση που ήδη έχουν στο γνωστικό αντικείμενο.

  • Οι ανάγκες του χρήστη σε πληροφορία περιλαμβάνουν τους στόχους του χρήστη όσον αφορά την ανάκτηση πληροφορίας, τις διεργασίες που πραγματοποιεί ο χρήστης στο πραγματικό του περιβάλλον και το γενικότερο πλαίσιο στο οποίο «καταναλώνεται» η πληροφορία Για παράδειγμα, στην περίπτωση που ο μαθητής χειρίζεται μια συσκευή και δεν γνωρίζει πως να τη χειριστεί για να πραγματοποιήσει μια συγκεκριμένη διαδικασία Δ, τότε αυτός θα εκφράσει προς το σύστημα την επιθυμία να μάθει «τη διαδικασία Δ». Αυτή ακριβώς η επιθυμία εκφράζει και την ανάγκη του μαθητή. Πέρα από αυτό, οι φυσικές ικανότητες και η ήδη υπάρχουσα γνώση του μαθητή βοηθούν στον πλήρη καθορισμό των αναγκών του. Για παράδειγμα, οι ανάγκες σε πληροφορία ενός αρχάριου σε ένα γνωστικό αντικείμενο είναι διαφορετικές από τις ανάγκες ενός προχωρημένου μαθητή. Οι ανάγκες σε πληροφορία καθορίζουν και τα ενδιαφέροντα του μαθητή.  
  • Τα ενδιαφέροντα του μαθητή σε πληροφορία καθορίζονται από γνώση σχετικά με τα θέματα της πληροφορίας που ο μαθητής ζητά να μάθει. Για παράδειγμα, σε περίπτωση που ο μαθητής θέλει να μάθει για τη «ρύθμιση της έντασης του τόνου κλήσης» σε μια τηλεφωνική συσκευή, τότε τα ενδιαφέροντά του, μεταξύ άλλων, είναι «τόνος κλήσης», «ένταση». Αυτά τα ενδιαφέροντα μπορεί να συγκεκριμενοποιούν ή να αποτελούν τμήμα άλλων ευρύτερων ενδιαφερόντων που αναγνωρίστηκαν σε προηγούμενες χρονικές στιγμές.
  • Οι προτιμήσεις αφορούν τον τρόπο παρουσίασης της πληροφορίας με τη χρήση του ενός ή του άλλου μέσου. Έτσι, ο μαθητής μπορεί να εκφράσει προτίμηση για τη χρήση κειμένων έναντι εικόνων ή γραφικών.
  • Οι ικανότητες αφορούν φυσικές ικανότητες του μαθητή, αλλά και ικανότητες ως προς το διαθέσιμο εύρος δικτύου, και τα χαρακτηριστικά του υπολογιστικού συστήματος που έχει στη διάθεσή του.
  • Τέλος, η υπάρχουσα γνώση του χρήστη περιγράφει την εμπειρία του μαθητή στο γνωστικό αντικείμενο.

Συνεργαζόμενα Ευφυή Περιβάλλοντα Μάθησης

Σύμφωνα με τα παραπάνω, για την προσαρμογή του περιεχομένου και της μορφής του εκπαιδευτικού υλικού σε διάφορα πλαίσια διδασκαλίας/μάθησης, υπάρχει ανάγκη ενεργών μαθησιακών περιβαλλόντων που αξιοποιούν γνώση σχετικά με το γνωστικό αντικείμενο, τη νοητική κατάσταση των μαθητών (ενδιαφέροντα, γνώση, προτιμήσεις κτλ), τις ανάγκες για πληροφορία και το γενικότερο πλαίσιο χρήσης της πληροφορίας, καθώς και στρατηγικές και μεθόδους για τον σχεδιασμό παρουσιάσεων της πληροφορίας με χρήση πολλαπλών μέσων.  Τα ενεργά μαθησιακά περιβάλλοντα πρέπει να συμμετέχουν σε καλά οργανωμένους, με σαφήνεια και συμβατότητα διάλογους με τους μαθητές για την ικανοποίηση ενός κοινού στόχου. Για τη συμμετοχή σε τέτοιους διάλογους, τα συστήματα πρέπει να αξιοποιούν πληροφορία σχετικά με τους στόχους του μαθητή, μεθόδους για την επίτευξη των στόχων, νοητικές καταστάσεις που δημιουργούνται κατά τη ροή του διαλόγου, τυχόν περιορισμούς που υπάρχουν και γεγονότα του περιβάλλοντος.

Η εργασία [8] προτείνει και περιγράφει μια γενικευμένη αρχιτεκτονική πολλαπλών δρώντων (multi-agent) για την υλοποίηση συνεργατικών περιβαλλόντων μάθησης. Ο στόχος είναι τα συστήματα αυτά να υποστηρίζουν φυσική επικοινωνία και αποτελεσματική συνεργασία με τους μαθητές. Η φυσική επικοινωνία απαιτεί την ολοκλήρωση διαφορετικών μέσων επικοινωνίας μεταξύ συστήματος και χρηστών. Η αποτελεσματική συνεργασία απαιτεί τα συστήματα να συνεργάζονται με τους χρήστες τους για την επίτευξη κοινών στόχων και αναγκών.

Οι δρώντες που απαρτίζουν την προτεινόμενη αρχιτεκτονική συνεργάζονται μεταξύ τους για την ολοκλήρωση ενός μερικώς σχεδιασμένου πλάνου ενεργειών για την παρουσίαση της πληροφορίας και την επίτευξη διδακτικών στόχων, αλλά και με τους μαθητές για την ολοκλήρωση ενός μερικώς σχεδιασμένου πλάνου ενεργειών για την ικανοποίηση των στόχων και των αναγκών σε πληροφορία των μαθητών.

Περισσότερες πληροφορίες για την αναπαράσταση της γνώσης, των νοητικών δομών, της παράστασης των στρατηγικών διδασκαλίας /παρουσίασης της πληροφορίας και την όλη λειτουργία του συστήματος ο ενδιαφερόμενος μπορεί να βρει στις εργασίες [8,9]. Η υλοποίηση του συστήματος βρίσκεται σε εξέλιξη.

INFOPRESENTER

Παράλληλα με την έρευνα για Συνεργαζόμενα Ευφυή Περιβάλλοντα Μάθησης, η ομάδα μας ερευνά «ηπιότερες»  μορφές προσαρμοζόμενων συστημάτων: Αλληλεπιδραστικά (σε αντίθεση με τα συνεργαζόμενα) περιβάλλοντα που ικανοποιούν τις ανάγκες των χρηστών σε πληροφορία. Ο INFO-PRESENTER είναι ένα αλληλεπιδραστικό σύστημα που κατασκευάζει παρουσιάσεις της πληροφορίας, οδηγούμενο από (α) την υπάρχουσα γνώση για το γνωστικό αντικείμενο και τη γνώση για τη χρήση πολυμεσικών αντικειμένων για την κατασκευή παρουσιάσεων, καθώς, επίσης, και από (β) διαφορετικές στρατηγικές/πρότυπα διευθέτησης της πληροφορίας (layouts). Το σύστημα αποσκοπεί στο να ικανοποιήσει τις ανάγκες των χρηστών σε πληροφορία, υποστηρίζοντας σε μεγάλο βαθμό την προσαρμογή της πληροφορίας στα ενδιαφέροντά τους, τις προτιμήσεις τους, τις ικανότητες και την υπάρχουσα γνώση τους στο γνωστικό αντικείμενο.

arxitekt-vour

Σχήμα 3. Αρχιτεκτονική του ΙNFOPRESENTER

 

Η αρχιτεκτονική του συστήματος, με όρους του Πρότυπου Μοντέλου Ευφυών Συστημάτων Παρουσίασης Πολυμεσικής Πληροφορίας,  φαίνεται στο σχήμα 3. Το σύστημα  αποτελείται , κυρίως, από τρία λειτουργικά επίπεδα:

  • Από το Επίπεδο Ελέγχου (Control Layer), όπου προσδιορίζονται οι στόχοι του συστήματος βάσει των οποίων επιλέγεται και το περιεχόμενο της παρουσίασης.
  • Από το επίπεδο σχεδιασμού της παρουσίασης (Design layer), όπου, με βάση τις υπάρχουσες μεθόδους διευθέτησης της πληροφορίας, τίθενται περαιτέρω στόχοι παρουσίασης και γίνεται ο όλος σχεδιασμός της παρουσίασης και της επιλογής των κατάλληλων μέσων και μορφών, για την παρουσίαση της πληροφορίας.
  • Τέλος από το επίπεδο υλοποίησης της πληροφορίας, όπου η παρουσίαση παίρνει τη μορφή μιας HTML σελίδας που μπορεί ο τελικός χρήστης να δει, από οποιοδήποτε ευρέως χρησιμοποιούμενο φυλλομετρητή.

Βασικά στοιχεία σχεδιασμού και υλοποίησης του συστήματος είναι:

(α) Το πλαίσιο παράστασης γνώσης για το γνωστικό αντικείμενο και για τη χρήση πολυμεσικών αντικειμένων κατά τον σχεδιασμό παρουσιάσεων σε διάφορα πλαίσια αλληλεπίδρασης,

(β) Ο καθορισμός των μεθόδων διευθέτησης της πληροφορίας (layout specifications) για τον σχεδιασμό των τελικών παρουσιάσεων, ώστε να επιτρέπεται η τελική προσαρμογή τους στο πλαίσιο αλληλεπίδρασης με τον χρήστη.

Ο αναγνώστης που ενδιαφέρεται για περισσότερες πληροφορίες, όσον αφορά το σχεδιασμό και την υλοποίηση του INFOPRESENTER μπορεί να τις βρει στην εργασία [9].

 Ανακεφαλαίωση – Μελλοντικές Δράσεις

Η εισήγηση αυτή, αφενός παρουσίασε αποτελέσματα από μελέτες και πιλοτικές χρήσεις λογισμικών, για την υποστήριξη της  εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, στη Σχολή Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, και αφετέρου την ερευνητική δραστηριότητα σε τομείς που αφορούν την υποστήριξη ποιοτικών υπηρεσιών τηλεκπαίδευσης.

Συγκεκριμένα, έγινε αναφορά σε:

  • Συστήματα υποστήριξης μάθησης και διδασκαλίας μέσω του διαδικτύου. Κατηγορίες τέτοιων συστημάτων είναι:
(α) Περιβάλλοντα υποστήριξης ασύγχρονης αλληλεπίδρασης διδασκόντων-εκπαιδευομένων
(β)Συστήματα σύγχρονης επικοινωνίας διδασκόντων-εκπαιδευομένων.
  • Συστήματα διαχείρισης, μετάδοσης και προσαρμογής της γνώσης. Εδώ ή έμφαση είναι σε ενεργά συστήματα μάθησης-διδασκαλίας. Τα συστήματα αυτά βοηθούν τους μαθητές στην πρόσληψη της γνώσης με τον τρόπο που είναι ο πιο κατάλληλος και αποτελεσματικός για τα ενδιαφέροντα και το πλαίσιο μάθησής τους.

Φιλοδοξία μας είναι οι δραστηριότητες που αναφέρονται εδώ να αναπτυχθούν ποιοτικά και ποσοτικά στο μέλλον. Ήδη, νέα χρηματοδοτούμενα προγράμματα μας επιτρέπουν να κινηθούμε προς τον στόχο αυτό δυναμικά. Ιδιαίτερα, τo ανθρώπινο δίκτυο ΕΡΜΗΣ αποσκοπεί, σε συνεργασία με άλλα ερευνητικά ινστιτούτα και ΑΕΙ του εσωτερικού, στο να μελετήσει τα ζητήματα που αναφέρονται στην εισαγωγή του παρόντος.

Ευχαριστίες

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα αποτελέσματα του ΕΥΔΟΞΟΣ οφείλονται στη συντονισμένη ομαδική εργασία της ομάδας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, και της συνεργασίας μας με την ομάδα του Παν., Πειραιά, και με την Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία. Ιδιαίτερα ευχαριστώ τον κ. Κ. Βασιλάκη για τη συμβολή του στη συγγραφή των ζητημάτων που αφορούν το ΕΥΔΟΞΟΣ.

* Ο Γεώργιος Βούρος είναι Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Αναφορές

[1] Ως «διδάσκοντες» εδώ αναφέρονται οι άνθρωποι διδάσκοντες αλλά και τα αυτόνομα ευφυή συστήματα διδασκαλίας.
[2] Το έργο «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου (ΕΥΔΟΞΟΣ)» χρηματοδοτείται από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης και Αρχικής Επαγγελματικής Κατάρτισης, Υποπρόγραμμα3, Μέτρο 3.1, Ενέργεια 3.1.δ.2 και συμμετέχοντες φορείς είναι το Πανεπιστήμιο Πειραιώς ως Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Εκτέλεσης του Έργου (υπευθ. Καθ. Γ. Βασιλακόπουλος), το Πανεπιστήμιο Αιγαίου (υπεύθ. Καθ. Σ. Κάτσικας) και η Ελληνική Μαθηματική Εταιρία (ΕΜΕ) (υπεύθ. Δρ. Γ.Δημάκος).
[3] Tο “προσωπικό Mail” είναι μία εσωτερική υπηρεσία του WebCT και δεν επιτρέπει την λήψη ή αποστολή εξωτερικών μηνυμάτων. Οι επόμενες εκδόσεις του WebCT θα υποστηρίζουν και αυτή την υπηρεσία.
[4] Οι παράγοντες αυτοί βρίσκονται σε απόλυτη σχέση μεταξύ τους και σε καμία περίπτωση δεν  μπορεί να θεωρηθεί ένας ή ένα υποσύνολο από αυτούς ξεχωριστά. Πάντως, δεν θεωρούμε σε καμία περίπτωση ότι η λίστα εξαντλεί όλε τις περιπτώσεις στη γενική περίπτωση.
[5] http://www.samos.aegean.gr/math/georgev/incosys.html